Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Menkul Kıymet İstatistiklerinin kapsamı, derlenme yöntemi ve veri kaynaklarına ilişkin açıklamalarını güncelledi.

TCMB tarafından yayımlanan metaveriye göre istatistiklerin amacı, yurt içi yerleşikler tarafından yurt içinde ve yurt dışında ihraç edilen borçlanma senetleri ile yurt dışı yerleşiklerin elindeki hisse senetlerine ilişkin uluslararası standartlarla uyumlu, güvenilir ve zamanlı istatistikler üretmek olarak belirlendi.

Menkul Kıymet İstatistikleri; yurt içi yerleşik sektörlerce yurt içi ve yurt dışı piyasalarda ihraç edilen borçlanma senetleri ile yurt dışı yerleşiklerin elinde tuttuğu hisse senetlerini kapsıyor. Borçlanma senetlerini elinde tutan sektörlere ilişkin veriler stok olarak sunulurken, yurt dışı yerleşiklerin elindeki borçlanma senetleri ve hisse senetleri için stok ve haftalık net değişim tutarları yayımlanıyor.

İstatistiklerde hisse senetleri ve borçlanma senetleri yer alıyor. Hisse senetleri kapsamında Borsa İstanbul'da işlem gören ve yurt dışı yerleşiklerin portföy yatırımı olarak tuttuğu paylar bulunurken, doğrudan yatırımlar kapsam dışında tutuluyor.

Borçlanma senetleri ise ihraç süresi ve özelliklerine göre sınıflandırılıyor. Bir yıl veya daha uzun vadeli borçlanma senetleri tahvil, bir yıldan kısa vadeli senetler ise bono olarak tanımlanıyor. Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS), genel yönetim tarafından yurt dışında ihraç edilen borçlanma senetleri ile diğer sektörlerin yurt içi ve yurt dışındaki ihraçları da istatistiklerde ayrı gruplar halinde gösteriliyor.

TCMB'nin açıklamasında, yurt içinde ve yurt dışında ihraç edilen Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel (ÇYS) borçlanma senetlerinin de istatistiklerde yer aldığı belirtildi. Bu sınıflandırmada Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kabul edilen ilgili rehberin esas alındığı kaydedildi.

Verilerin hazırlanmasında yerleşiklik ve ekonomik sahiplik ilkelerinin kullanıldığı aktarıldı. Buna göre Türkiye'de bir yıldan uzun süreyle ikamet eden ve ekonomik faaliyetlerini Türkiye'de sürdüren kişi ve kurumlar yurt içi yerleşik kabul edilirken, Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı bankaların şubeleri yerleşik, yurt içi bankaların yurt dışı şubeleri ise yurt dışı yerleşik olarak sınıflandırılıyor.

TCMB, repo, teminat ve ödünç işlemlerinde yasal sahiplik değişse de ekonomik sahipliğin değişmediğini belirterek, bu işlemlerin ekonomik sahiplik ilkesi doğrultusunda istatistiklere yansıtıldığını bildirdi.

Menkul Kıymet İstatistiklerinin zaman serisi 11 Eylül 2020 tarihinden başlıyor. Veriler haftalık olarak toplanıyor ve yayımlanıyor. Her veri için ortalama üretim süresi 4 iş günü olarak belirtilirken, nihai sonuçların referans döneminin bitiminden 4 iş günü sonra yayımlandığı ifade edildi.

Yurt içinde ihraç edilen borçlanma senetleri milyon TL, yurt dışında ihraç edilen borçlanma senetleri ile yurt dışı yerleşiklerin portföyü ise milyon ABD doları cinsinden ölçülüyor.

Verilerin kaynakları arasında yurt içinde faaliyet gösteren bankalar ve aracı kurumların yanı sıra Hazine ve Maliye Bakanlığı, BDDK, Takasbank, Borsa İstanbul, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), TCMB, London Bullion Market Association (LBMA) ve ticari veri sağlayıcı kuruluşların veri tabanları bulunuyor.

TCMB, istatistiklerin IMF'nin “Menkul Kıymet İstatistikleri El Kitabı 2015” başta olmak üzere uluslararası istatistik standartlarına dayandığını bildirdi. Verilerin mevsimsel düzeltmeye tabi tutulmadığı, yayımlanmadan önce devletin iç erişiminin bulunmadığı ve istatistiklerin yorum yapılmadan yayımlandığı belirtildi.